En wat als GM Europe een overheidsbedrijf zou worden?

Gisteren werd een persconferentie gegeven over de toekomst van de Amerikaanse autobouwer General Motors. De GM-top in de Verenigde Staten heeft een actieplan voorgelegd aan president Obama. In ruil voor 9,1 miljard dollar nieuwe noodkredieten van het Amerikaanse Congres, wil GM wereldwijd 47.000 van de 244.000 jobs schrappen. Duidelijkheid voor de werknemers van de bedreigde Opel-fabrieken in Antwerpen en Duitsland is er gisteren niet gekomen. Tegen 31 maart weten we of Opel Antwerpen voor de bijl moet.

De Europese regeringen van hun kant trekken 3 miljard euro uit om de Europese bedrijven van GM van de ondergang te redden. Maar dat bedrag weegt niet op tegen de belangen in de Verenigde Staten zelf. De Europese vakbonden hebben een betere visie. Zij pleiten voor de zelfstandigheid van de Europese poot van General Motors.

Toch is er meer aan de hand. Vandaag volstaat 1,2 miljard euro om alle aandelen van de hele General Motorsgroep op te kopen. Slechts een fractie dus van het bedrag dat de Europese regeringen als steun willen aanbieden. GM Europe kan beter een Europees overheidsbedrijf worden.

Dat is in elk geval minder brutaal dan de vestigingen in Antwerpen, Bochum en Eisenach te sluiten. Bij GM Europe werken 55.000 mensen.

Zulk overheidsbedrijf is levensvatbaar. GM Europe heeft een productiecapaciteit van twee miljoen wagens. Met tien assemblagebedrijven in zeven landen, tien Powertrain-afdelingen voor de ontwikkeling van nieuwe motoren en drie research- en designcenters is GM Europe perfect leefbaar.

Natuurlijk, zelfs een GM Europe in overheidshanden kan de crisis niet oplossen. Maar dan worden wel sociale maatregelen mogelijk. Een overcapaciteit van honderdduizenden wagens per jaar los je niet in vijf minuten op. Maar een overheidsbedrijf kan wel jobs redden. Door het ritme van de band te verlagen tot een menselijk niveau. Door productieverminderingen te spreiden over alle Europese vestigingen. Dat is alvast beter dan tienduizenden mensen op straat te zetten.

Dan wordt het mogelijk de automobielindustrie de 21e eeuw binnen te loodsen. De tijd van de olie- en geldverslindende verbrandingsmotoren is voorbij. Slecht voor het milieu en slecht voor onze portemonnee. Aandeelhouders en beursspeculanten liggen daar niet wakker van, maar een overheidsbedrijf kan die koe wel bij de horens pakken. Met investeringen in moderne wagens en openbaar vervoer, met energiezuinige en hybride motoren, met alternatieve brandstoffen.

Een GM Europe kan een einde maken aan het mismanagement en aan de graaicultuur van CEO’s als Rick Wagoner. Die verdient 14,4 miljoen dollar per jaar. Onder overheidscontrole kunnen capabele mensen worden ingezet om een openbaar automobielbedrijf te runnen. Ook mensen uit eigen huis. Autobouwers in plaats van bankiers.

Vroeger werkten er 12.000 werknemers bij Opel in Antwerpen. Jaren na elkaar hebben arbeiders en bedienden van GM Antwerpen zich uitgesloofd voor de rendabiliteit van hun bedrijf. In ruil voor werkzekerheid hebben ze de 10-urendag en het zaterdagwerk aanvaard. In naam van de competitiviteit leverden zij in op loon en eindejaarspremies. Toch daalde de tewerkstelling in Antwerpen van 12.000 naar 2.700 vandaag.

Laten we de knop omdraaien. Want zeg nu zelf, wat is het meest radicaal? Tienduizenden mensen de straat opsturen met sluitingen of de politieke moed vinden om tenminste te trachten van GM Europe een performant overheidsbedrijf te maken?

Dit standpunt verscheen als opiniestuk in De Standaard van 19 februari.
Peter Mertens is voorzitter van de PVDA en auteur van het boek Op mensenmaat. Stof voor een socialisme zonder blauwe plekken, dat in maart verschijnt bij uitgeverij Epo.