Groenten uit Balen (5) :: Jan Geerts: “Mijn vrouw vroeg: wat zitten jullie daar te zeveren?”

Staken niet populair? Ruim 150.000 mensen gingen al kijken naar ‘Groenten uit Balen’, de verfilming van het gelijknamige toneelstuk van Walter Van den Broeck over de staking bij Vieille Montagne. Voor de vijfde en de laatste keer portretteert Solidair iemand die er toen al bij was. Vandaag: Jan Geerts.

Stakingscène uit de film. De staking in Balen in 1971 bracht een krachtige solidariteitsbeweging op gang, waar onder meer Jan Geerts aan meewerkte. (Foto film Groenten uit Balen)

Begin jaren zeventig kwam Balenaar Jan Geerts terug van Colombia. Hij had er als prof chemie drie jaar aan de universiteit gewerkt, zag er zijn twee oudste dochters op de wereld komen maar woonde er ook als barrio pirata tussen de armen. We schrijven de periode waarin elke Latijns-Amerikaanse muurschilder Jezus Christus laat samensmelten met Che Guevara en alle katholieke huismoeders dwepen met Camillo Torres, de vermoorde Colombiaanse priester die nog in Leuven gestudeerd had en later zijn pij omruilde voor een guerrilla-uitrusting.

Die drie jaren in de Colombiaanse bidonvilles, ze vormen samen Jan Geerts’ eigen versie van Márquez’ Liefde in tijden van cholera, een rijke historie die we maar eens op een andere keer moeten verhalen. Want hier, in de context van Groenten uit Balen en van de Veille Montagne, dient ze slechts als inleiding. Louter om aan te geven: die Geerts had mei ‘68 niet van achter het ouderlijke televisietoestel beleefd, laat staan dat hij niet wist dat er achter de Balense horizon nog een andere wereld prijkte.

“Toen de staking losbarstte, zat ik thuis in mijn living koffie te drinken met Jef Sleeckx, die erg actief was in de derdewereldbeweging”, herinnert hij zich. “Terwijl we de miserie op de planeet bespraken, passeerde mijn vrouw.” Ze vraagt beide heren wat ze daar allemaal zitten te zeveren. Weten ze dan niet dat om hun eigen hoek, bij Vieille Montagne, zonet een staking is uitgebroken? En, zo voegt ze eraan toe, de Vieille Montagne is toch ook derde wereld? Beide mannen slurpen hun koffie leeg en springen op hun vélo.

Jan Geerts werkt op dat moment bij het Studiecentrum voor Kernenergie maar zal die weken meer tijd aan het piket van Vieille Montagne slijten. “De staking groeide spontaan vanuit de arbeiders. Met Piet Poppeliers als onbetwiste natuurlijke leider. Hij zat eenvoudig in elkaar en combineerde een mannelijke kordaatheid met een zekere zachtheid. (lacht) Kortom, hij was veel intelligenter dan wij. Wij zorgden vooral voor praktische ondersteuning: pamfletten stencilen, voedselpakketten ronddragen, administratieve zaken.”

De staking in de Vieille Montagne maar ook in andere fabrieken ter lande: Geerts wordt meer dan geshaket in die cocktail. Zelf wordt hij niet veel later aan de deur gezet op het Studiecentrum. Hij leidt zonder lidkaart van de vakbond een wilde staking waarbij het personeel de kernreactoren bezet (“een unicum in de wereld”), veegt voor de televisiecamera’s zijn directeur de mantel uit en waarschuwt de bevolking voor kernenergie – zo van die dingen. Hij pauzeert, vertelt over zijn miserie met de BOB en besluit dat het een zotte periode was. “Maar we wijken weer af, niet waar?”

Tegenwoordig leest Jan Geerts niet veel Marx meer. “Eerder boeken over revolutionairen wereldwijd die uit De Beweging zijn gestapt, daar herken ik me vaak in.” Hij grinnikt. Want ja, ook hijzelf haakte op den duur ontgoocheld af. Maar voor Groenten uit Balen trekt hij zondag toch naar de cinema. “Een collega die in de film figureerde, liet me al een klein stukje zien. De man die Piet Poppeliers speelt (Lucas Van den Eynde, n.v.d.r.) heeft alleszins hetzelfde postuur. Ik hoorde dat Piets dochters gecharmeerd waren door zijn vertolking. (lacht) Alleen zijn weduwe zei: ’t Is toch Piet niet.”

Lees ook:
• Groenten uit Balen (1) ::  Staf Henderickx: “Ik was de huisarts van de stakingsleider”
• Groenten uit Balen (2) ::  Anne Fonteyn: “Zelfs onze telefoon werd afgeluisterd”
• Groenten uit Balen (3) :: Bert Hollants: “Deze film kan tonen hoe de strijd te winnen”
• Groenten uit Balen (4) :: François Verduyckt: “Door staking begreep ik de kracht van solidariteit”

Staf Henderickx, De Kopervreters. De geschiedenis van de zinkarbeiders in de Noorderkempen, EPO, 2000, paperback (15 x 22,5 cm), 192 p., geïllustreerd. U kan het boek bestellen aan het voordeeltarief van 10 euro inclusief portkosten. Interesse? Stuur een mailtje naar orders(at)epo.be met vermelding ‘actie Solidair’.

Verschillende van de figuren in de film van Frank Van Mechelen worden in de tweede helft van de jaren zeventig patiënt van Staf Henderickx: Guido Van Grieken, Jacques Van Bommel maar ook hoofdrolspeler en stakingsleider Piet Poppeliers. “Toen Piet doodziek was, beloofde ik hem zijn levensverhaal in een boek te verwerken. Dat boek is De Kopervreters geworden. Het vertelt niet alleen het verhaal van de staking van Vieille Montagne. Het tweede deel concentreert zich op de figuur van Piet. Toen ik voor het eerst van de verfilming van Groenten uit Balen hoorde, heb ik de regisseur het boek opgestuurd.”

En zo komt het dat de figuur van Piet Poppeliers in de film meer gebaseerd is op het boek van Staf Henderickx, waarin hij meer is uitgewerkt, dan op het toneelstuk van Walter Van den Broeck.