Handen af van de groeinorm

Besparen in de gezondheidszorg? Dan kijken velen in de richting van de groeinorm. Want het budget voor gezondheidszorg elk jaar met 4,5 % verhogen, is dat wel nodig? Jazeker, is daarop het antwoord. De groeinorm is geen overbodige luxe.

Laten we eerst en vooral toch niet uit het oog verliezen dat de groeinorm in de gezondheidszorg (een jaarlijkse stijging van het budget met 4,5 % bovenop de index) het resultaat is van een akkoord tussen de sociale partners.

De norm is bedongen door de vakbonden in de onderhandelingen met de werkgevers, die in ruil een daling van de loonlasten verkregen. Het is dan ook cynisch dat men wel het mes wil zetten in de groeinorm (het deel van het akkoord dat de vakbonden in de wacht sleepten), maar dat er zelfs in de verste verte niet aan gedacht wordt om te snoeien in de lastenverlaging voor werkgevers (het deel van het akkoord dat de werkgevers in de wacht sleepten).

Maar kom, de vraag was waarom het nodig is om het budget van de gezondheidszorg elk jaar te verhogen. Wel, dat komt omdat de behoeften in de gezondheidssector elk jaar stijgen. Vooral door de vergrijzing van de bevolking en door technologische evoluties stijgen de uitgaven in de gezondheidszorg jaar na jaar. Het is dus niet meer dan logisch dat ook de middelen die hiervoor voorzien worden, meestijgen. Eigenlijk stijgen de behoeften zelfs sneller dan de groeinorm, waardoor die norm zelfs nog redelijk krap is.

“Vooral in de zorgsector zijn de behoeften enorm,” vertelt dokter Dirk Van Duppen. “Toen ik 25 jaar geleden afstudeerde, waren de mensen die ik in de bejaardentehuizen bezocht gemiddeld tussen de 75 en de 80 jaar. Iemand van boven de 80 was al hoogbejaard. Nu is het gemiddelde al 80 à 85 jaar en zelfs 90. Nu, bejaardenzorg is mensenwerk: zeer arbeidsintensief, maar ook kostenintensief. Als daarin gesnoeid wordt, dan is dat echt tegen de mens.”

“Gezondheid ís al in gevaar”

Het is niet de eerste keer dat in de richting van de groeinorm gekeken wordt om te besparen. In september vorig jaar al wou toenmalig premier Van Rompuy het gat in de begroting deels dichten door te knabbelen aan de norm. “De gezondheid van de mensen komt niet in gevaar als er aan de groeinorm afgeknabbeld wordt,” vond hij.

Dirk Van Duppen is het daar niet mee eens: “De gezondheid van de mensen ís al in gevaar. Men moet daar niet te licht over gaan. Vorig jaar zette 8 % van de gezinnen een lopende behandeling stop en 26 % stelde een behandeling uit. Een onderzoek dat de Christelijke Mutualiteit (CM) uitvoerde in 2008 toont aan dat een op de acht Belgische gezinnen financiële problemen kent door de uitgaven voor gezondheidszorg. Bij chronisch zieken loopt dat op tot een derde. Een studie van Test-Aankoop van 2010 bevestigt die cijfers: bijna 30 % van de Belgen hebben het vaak moeilijk om hun gezondheidskosten te betalen. Een recent OESO-rapport stelt dat België in Europa mee aan de top staat van landen waar de patiënt voor gezondheidszorg het meest uit eigen zak moet betalen. Nu is dat 28 %, vijftien jaar geleden was dat nog 20 %... Vandaag zijn er mensen die zich in schulden moeten steken om hun ziekenhuisfactuur te kunnen betalen.”

‘Veramerikanisering’

Voor steeds meer mensen wordt ziek zijn gewoon onbetaalbaar. Uiteraard in de eerste plaats voor de armsten. De groeinorm is noodzakelijk om een kwaliteitsvolle en toegankelijke gezondheidszorg voor iedereen te garanderen. Gezondheidszorg moet in de eerste plaats afgestemd zijn op de noden. En met de vergrijzing van de bevolking worden die alleen maar groter. Want wat is het alternatief? Dat de mensen verplicht worden om bijkomende verzekeringen te nemen. Dat is nu al volop het geval voor hospitalisatiefacturen. Maar niet iedereen kan zich dat veroorloven. Op die manier krijgt men een gezondheidszorg met twee snelheden, zoals in de VS. Een voor de rijken en een voor de armen.

“We zitten met een sluipende privatisering, ‘veramerikanisering’ zelfs, van onze zorg,” zegt Dirk Van Duppen. “Daar moet eerst en vooral iets aan gedaan worden. Dat alleen al is voldoende om te zeggen: je mag niet aan die groeinorm gaan knabbelen.”