“Iedereen heeft toegelaten dat de N-VA zich in een schapenvacht hulde”

De N-VA behaalt een monsterscore in het noorden van het land. Aan de andere kant van de taalgrens boekt de PS een ruime overwinning. Hoe zijn deze scores te verklaren? We vroegen het aan Peter Mertens.

De N-VA had in 2003 maar één verkozene, vandaag zuigt ze alle partijen bijna leeg. Is iedereen in Vlaanderen plots separatist geworden?

Peter Mertens. Ik denk dat het goed is om na deze verkiezingen een en ander vanuit een vogelperspectief te bekijken, dan zie je iets meer dan de eigen navel. In heel Europa wordt er een neoliberale politiek gevoerd en krijgen de banken en de speculanten enorme cadeaus. Met catastrofale gevolgen. Overal leggen de regeringen vandaag hun bevolking besparingsplannen op. Kijk maar naar Spanje, Griekenland en Portugal, waar trouwens overal sociaaldemocraten aan de macht zijn…

In deze crisis moeten we niet te veel aan Vlaamse of Waalse navelstaarderij doen. De crisis slaat niet alleen toe in Brussel, in Vlaanderen of in Wallonië. De crisis is een mondiaal gegeven, van een mondiaal kapitalistisch systeem. Tegenover dat systeem, dat voor de tweede keer de werkende mensen wil laten bloeden, plaatsen wij op de eerste plaats onze identiteit als de partij van de werkende mensen. Met deze verkiezingen heeft N-VA een deel van de werkende bevolking in het noorden van het land weten te misleiden door te zeggen: “Jullie zijn niet op eerste plaats werkende mensen, maar Vlamingen. En dankzij jullie Vlaamse identiteit gaan alle problemen verdwijnen.” Maar dat is natuurlijk niet zo. De N-VA heeft een scherp antisociaal programma. Zij willen de werkende Vlamingen de crisis doen betalen, en komen daar mee weg door een vijandsbeeld te creëren tegen ‘de Walen’. Daarom is het zo jammer dat wij in deze campagne in de media de N-VA niet van repliek hebben kunnen dienen.

De N-VA wil een totale loonmatiging, die strakker is dan in Duitsland. Zij willen de anciënniteitsschalen afschaffen. Ze willen de arbeidsduur op jaarbasis berekenen, dat betekent een oeverloze flexibiliteit. Ze willen langer laten werken, de wachtuitkeringen voor jongeren afschaffen en de werkloosheidsuitkeringen na 24 maanden stopzetten. De N-VA wil nog lagere belastingen voor de banken, die nu al van een fiscaal gunstregime genieten. En ze willen hogere btw-tarieven. Daarom eisen ze vandaag fiscale autonomie. Dat staat dus allemaal in hun programma, dat zo is overgeschreven van Voka (de Vlaamse patroonsorganisatie, n.v.d.r.). Maar niemand die dat weet. De N-VA heeft zich in een schapenvacht mogen kleden, omdat geen enkele andere partij het wolvenprogramma wilde ontmaskeren.

De N-VA wil de werkende Vlamingen de crisis doen betalen, en komt daar mee weg door een vijandsbeeld te creëren tegen ‘de Walen’

Verklaart dat helemaal waarom zoveel mensen voor de N-VA hebben gestemd?

Peter Mertens. Er zitten ook veel proteststemmen bij de N-VA. Mensen die de regering een lap om de oren wilden geven. Veel mensen zijn naar de N-VA gegaan in de hoop dat hun protest ook sociaal zou zijn.

Een ander aspect is dat het nationalisme zelf ook veld heeft gewonnen. Ook dat kreeg vrij spel, alle verkeerslichten in de media sprongen op groen en dus heeft de perceptie dat Vlaanderen eruit zouden geraken op kosten van Wallonië veld gewonnen. Ook al getuigt dat van heel weinig historisch inzicht. Wallonië heeft honderd jaar bijgedragen aan welvaart van ons land. In 1949 was de werkloosheid in Wallonië 5 %, in Vlaanderen 19 %. Honderd jaar lang zijn er transfers geweest van Wallonië naar Vlaanderen en pas vanaf het einde van de jaren 50 zijn er transfers van noord naar zuid gekomen. Maar Wallonië is zich alweer aan het herstellen. De transfers kunnen snel weer van zuid naar noord gaan. In de pensioenen is dat vandaag al zo. Dat zijn solidariteitsmechanismen die in elk democratisch land spelen.

In Wallonië komt de PS als grote winnaar uit de bus, terwijl ze toch in de regering zaten. De MR wordt daarentegen wel afgestraft voor het regeringsbeleid. Hoe komt dat?

Peter Mertens. Veel mensen zijn bang voor de gevolgen van de crisis en zijn gaan “schuilen” bij de PS, een partij die beweert de sociale belangen te verdedigen. Ik vrees dat de desillusie de komende maanden groot zal zijn. In de jaren 90 zat de PS in meerdere regeringen die draconische besparingsmaatregelen doorvoerden. Ik zie niet direct aanwijzingen waarom dat deze keer anders zou zijn.

Ik stel vast dat de PS mee wil gaan in de afschaffing van het brugpensioen. De jacht op werklozen zal ook niet afgezwakt worden. De komende maanden zal dat linkse aureool dat de PS zichzelf heeft aangemeten, vervagen. En degenen die deze keer niet op de PVDA hebben durven te stemmen, zullen de volgende keer wel twee keer nadenken. We zullen in elk geval aan hun zijde staan in de strijd die er zit aan te komen.

Op communautair vlak hoor ik dat Di Rupo grote delen van federale bevoegdheden wil overhevelen naar de gewesten. Rond vennootschapsbelasting en werk, bijvoorbeeld. Dat is verontrustend, want dat betekent dat de solidariteit tussen de verschillende delen van het land doorbroken wordt. Wij zijn waakzaam.

In de jaren 90 voerde de PS mee draconische besparingsmaatregelen door. Ik zie niet direct aanwijzingen waarom dat deze keer anders zou zijn

Hoe ziet u de situatie evolueren? Komt er toch een akkoord of verrot de boel verder met een lange politieke crisis tot gevolg, zoals in 2007?

Peter Mertens. Iedereen moet nu in ieder geval heel alert blijven, want de twee scenario’s hebben elk hun risico’s. Een herhaling van 2007 zou natuurlijk het ergste zijn. Dat wordt dan een complete tragedie, want dit kan leiden tot een totaal immobilisme, niet voor zes, maar voor tien, elf maanden, waarin de regering, midden in een periode van crisis van het systeem zelf, geen enkele maatregel kan nemen voor de gepensioneerden en voor de vele mensen die hun werk zullen verliezen. Dat is natuurlijk een heel gevaarlijke verrottingsstrategie, waar waarschijnlijk alleen het enge nationalisme van profiteert.

In het andere scenario, als er wel snel een akkoord komt, blijft de hoofdvraag wie de 22 miljard besparingen zal betalen. Als dat de mensen zijn die nu al weinig of geen geld hebben, kun je daar natuurlijk ook niet gelukkig om zijn. Als dat akkoord inhoudt dat de fiscaliteit, wat de basis is van elk federaal land, naar de deelstaten wordt overgebracht om daar de cadeaupolitiek verder te zetten, dan geraak je natuurlijk ook in de problemen.

Wij staan hoe dan ook voor grote uitdagingen. We zullen daarom in onze campagne voor een miljonairstaks en voor de solidariteit verder zetten. Wij gaan nu in elk geval ‘vollen bak’ mobiliseren voor ManiFiesta, het fantastische solidariteitsfeest van Geneeskunde Voor Het Volk en het weekblad Solidair. Als we op 25 september meer dan 4.000 mensen kunnen samenbrengen in Bredene Aan Zee, dan is dat niet alleen een hoopvol signaal voor de solidariteit, maar ook een mooie basis om samen de komende uitdagingen aan te pakken.