Overleg tussen N-VA en PS :: Staatshervorming in ruil voor een sociaal beleid?

Veel perscommentaren klinken hoopvol nu De Wever informateur wordt en Di Rupo als toekomstig premier wordt opgevoerd. Is die hoop gewettigd?

Op 18 juni voerden het Vlaams ABVV, ACV en ACLVB actie aan de zetel van de Vlaamse regering. De vakbonden maken zich bijzonder ongerust over de besparingspistes die op tafel liggen, waarbij wordt overwogen om te snijden in de aanmoedigingspremies voor tijdkrediet en loopbaanonderbreking. (Foto Vlaams ABVV)

De Wever en Di Rupo kunnen er nu echt voor gaan, ze hebben vier jaar voor zich zonder verkiezingen en voldoende electorale reserve om toegevingen te doen, zo klinkt het zowel in Le Soir als in De Morgen. En De Standaard ziet al een staatshervorming in ruil voor “een linkse politiek”. Dat van die staatshervorming is verre van zeker, dat van die linkse politiek nog veel minder.

Hoezo een linkse politiek? In Vlaanderen maakten alle partijen voor de verkiezingen duidelijk dat er grote besparingen moesten komen. De miljarden waarmee de banken gered werden, moeten nu elders gevonden worden. Nu is de tijd van de waarheid aangebroken. Voor Herman Daems, de voorzitter van BNP Paribas Fortis, de GIMV en Barco, is het duidelijk: “Ik zie niet in hoe Vlaanderen een losser begrotingsbeleid zou willen aanvaarden in ruil voor een staatshervorming. We moeten kiezen voor een sanering.”¹. En Paul Soete (Agoria) vindt “het nu zaak om, naar het voorbeeld van Duitsland, een geloofwaardig begrotingstraject uit te tekenen”.

Geen enkel taboe, behalve…

De sanering van de Belgische overheidsfinanciën vereist zowel een beheersing van de uitgaven als een verhoging van sommige belastingen, zegt Guy Quaden, PS’er en gouverneur van de Nationale Bank. Qua belastingen heeft hij geen enkel taboe behalve een verhoging van de fiscale of parafiscale lasten op bedrijven.

Luc Coene, de vicegouverneur van de Nationale Bank en waarschijnlijk toekomstig gouverneur, gaf ook al aan wat er volgens hem moet gebeuren. “In de eerste plaats moeten de systemen van brugpensioen, loopbaanonderbreking en tijdskrediet worden ontmoedigd. Voorts moet de pensioenleeftijd stijgen.” Hij is voor het Zweedse model, waarbij de pensioenleeftijd stijgt in functie van de levensverwachting. “Als de ingrepen niet voldoende zijn, moeten de werknemers zelf meer bijdragen voor hun pensioen. In landen als Zweden, Nederland, Denemarken en Oostenrijk is een tweede pensioenpijler verplicht. In België heeft slechts de helft van de werknemers een tweede pijler.”²

N-VA-minister Muyters: het mes in het tijdskrediet

Vlaams minister van Werk – en nog veel andere dingen – Philippe Muyters (N-VA) wil alvast de aanmoedigingspremies voor mensen die tijdskrediet opnemen afschaffen. Vorig jaar werden ruim 30.000 premies toegekend, goed voor 52 miljoen euro en Muyters wil dat de VDAB 30 miljoen euro bespaart. VBO-topman Pieter Timmermans beweert nu in De Morgen dat oudere werknemers het systeem van tijdskrediet misbruiken ‘om uit te bollen’. PVDA’er en vakbondsman Jan Vandeputte werkte meer dan 10 jaar bij de dienst tijdskrediet van de RVA en gaf er honderden mensen info over dat tijdskrediet. Als hij over “misbruik” en “oneigenlijk gebruik” hoort spreken, krijgt hij het op de heupen. “De meeste mensen die tijdskrediet aanvragen, doen dat omdat ze het  werk niet meer aankunnen. Het tijdskrediet is voor hen een uitweg om hun werk niet te moeten opzeggen. Ze lijden daarmee ook groot inkomensverlies.” 

Zal de PS dat allemaal toelaten?

N-VA en de andere kandidaat-regeringspartijen zien geen graten zien in deze besparingspolitiek. Maar wat gaan de socialisten doen, en dan zeker de PS? De PS trok tijdens de kiescampagne fel van leer tegen Reynders en de liberale belastingcadeaus voor de rijken, maar twee dagen na 13 juni sluit Di Rupo niet uit dat hij de MR mee in de boot zal nemen. En De Morgen herinnert aan de balans van Di Rupo en zijn PS. “Zijn partij heeft sinds de jaren negentig alle nodige en pijnlijke sociaaleconomische maatregelen mee goedgekeurd, van het Globaal Plan van Jean-Luc Dehaene tot het Generatiepact van Guy Verhofstadt. (…) En was ook te overreden voor privatiseringen allerhande, of het aanvaarden van de notionele interest, de fiscale amnestie en de paars-groene belastinghervorming.”¹

De honderdduizenden werkende mensen en vakbondsmensen die opnieuw hun stem gaven aan de PS hopen natuurlijk dat ze deze keer wel de rijken zal aanpakken en hun pensioen verdedigen. Maar om alle kansen aan onze kant te krijgen zouden we het beter niet zo ver laten komen. Tijd voor een tegenoffensief van alle progressieve krachten om duidelijk te maken dat het nu aan de banken en de kapitaalbezitters is om te betalen.

Zie naar Duitsland en Frankrijk

Als we de besparingsplannen van onze buurlanden bekijken, zien we wat ons te wachten staat: besparingen op de pensioenen en de lonen.

Bondskanselier Merkel weet al hoe ze tegen 2014 80 miljard euro zal besparen. Eerst wat stoere taal tegen de banken. Die moeten vanaf 2012 een ‘bijdrage’ van 2 miljard betalen. Dat is al 6 miljard. Daarna wat groene belastingen: de kernenergie moet vanaf volgend jaar 2,3 miljard euro op tafel leggen. Dat is 10 miljard. De industrie krijgt minder belastingvrijstelling op de ecotaks op energieverbruik. Dat is 4,5 miljard euro tegen 2014. De andere groene belasting is voor de gewone passagier die een vliegtuig neemt: 10 à 20 euro per ticket. Totaal 1 miljard.

Ook de rest van de maatregelen komt op de schouders van de werkende bevolking. Voor steuntrekkers wordt het kindergeld van 300 euro de eerste 14 maanden afgeschaft, werklozen zullen bijpassingen verliezen. De spoorwegmaatschappij Bahn AG moet voortaan een vast dividend aan de regering uitkeren, waarschijnlijk 500 miljoen per jaar. Afbouw van 15.000 jobs  in openbare diensten en leger moeten meerdere miljarden opbrengen. Tegelijk krijgt de industrie 12 miljard euro voor opleidingen en onderzoek en ontwikkeling. Daarmee wordt de inlevering van kernenergie en industrie meer dan tenietgedaan.

In Frankrijk wil de regering de pensioengerechtigde leeftijd optrekken van 60 naar 62 jaar, zowel in de privé als bij de openbare diensten. En als je een volle pensioenuitkering wilt krijgen, onafhankelijk van het aantal gewerkte jaren, moet je werken tot 67 in plaats van 65 jaar. En moet je ook langer bijdragen. Allemaal om het deficit van de pensioenkassen van 32,3 miljard euro met de helft te verminderen, dus 16 miljard. De bijdrage van de ambtenaren wordt over tien jaar opgetrokken van 7,85% tot 10,55%. Opbrengst 4,4 miljard. Totaal voor de werkende mensen: ruim 20 miljard. De inspanning voor de hogere inkomens en de inkomsten uit kapitaal brengt... 3,7 miljard op.

Europa heeft ook strengere controlemechanismen uitgewerkt. Wie te veel schulden heeft, krijgt sneller een straf. Eerste doelwit: besparen op de pensioenen. Tweede doelwit: de lonen. Landen waar de lonen sneller stijgen dan in de buurlanden zullen snel tot de orde worden geroepen.