Peter Mertens en Raoul Hedebouw na kiesuitslag PVDA+: ”Een dikke merci aan alle kiezers, medewerkers en leden”
“Goed geslapen? Een eerste reactie op de kiesuitslag?” PVDA-voorzitter Peter Mertens en woordvoerder Raoul Hedebouw hebben nog kleine oogjes als we hen, na het partijbureau van maandagochtend, op een terrasje terugvinden voor een interview.
Peter, u zei al dat u niet echt tevreden was over de resultaten in Vlaanderen. U had op meer gehoopt na de intense campagne die u hebt gevoerd.
Peter Mertens. Neen hoor, ik heb gezegd dat ik met een dubbel gevoel zit. Ik ben niet tevreden met de uitslag in Vlaanderen. Noch met de globale uitslag, noch met de onze. Ja, we hebben ons stemmenaantal wel verdubbeld ten aanzien van 2004. Maar onze doelstelling was verdrievoudigen, dat was het doel dat de provinciale congressen vorig jaar hebben vastgelegd. En tijdens de campagne is het enthousiasme om deze doelstelling te halen alleen maar gegroeid. Wij hebben een groter potentieel dan het huidige stemmenaantal, daar ben ik rotsvast van overtuigd. We hebben wat tijd nodig om te onderzoeken wat we beter kunnen doen.
Tegelijk ben ik wel tevreden met de fond die we gelegd hebben. We hebben een nieuwe dynamiek gegeven aan de PVDA+, en dat zag je overal. We hebben een zeer intensieve en enthousiaste campagne gevoerd, de vernieuwde PVDA+ ruim bekend gemaakt, 1.500 nieuwe medewerkers ingeschakeld, honderden nieuwe leden verwelkomd. En tegen de rechtse wind in ons stemmenaantal verdubbeld. Maar die dynamiek heeft zich nog niet omgezet in een verdrievoudiging van het stemmenaantal. En dus moeten we kritisch blijven nadenken.
In de steden waar de PVDA+ al langer actief is, haalt de partij een score van 2 tot 3 procent.
Peter Mertens. Tja, in heel de sociale geschiedenis zijn de tekenen van verandering altijd eerst in de steden te zien geweest (lacht). We halen nu 1,5% in Leuven, 1,8% in Gent, 2,3% in Charleroi, 2,5% in Antwerpen, 2,6% in Luik, 3% in Genk en 3,8% in La Louvière. Die resultaten hebben we steen voor steen opgebouwd, en dat kan een rechts klimaat niet omver blazen. We hebben onmiskenbaar een organisatorische basis, waarop we verder kunnen bouwen. Ik wil dan ook de vele nieuwe medewerkers en de vele jonge leden heel erg bedanken voor de inspanningen die zij hebben geleverd om de PVDA+ als linkse kracht, in een tijd dat alles naar rechts gaat, op de kaart te houden. Want dat is wel degelijk wat er gebeurt. Aan de andere kant hadden we gehoopt dat we dankzij de organisatorische versterking met de lift naar boven zouden gaan, terwijl nu blijkt dat we met de trap gaan. Maar vergeet niet, we gaan naar boven.
Ik denk dat we de cijfers ook verder goed moeten onderzoeken. Ik ben ervan overtuigd dat we met de vernieuwde PVDA+ een brede sympathie en goodwill hebben gewonnen. Die is niet meetbaar of tastbaar aan de oppervlakte, maar ze is er wel in de diepte. En die gaat niet zomaar weg. We ondervonden een grote openheid in verschillende grote bedrijven, bij heel veel syndicale militanten en ook bij jongeren. Het is enorm belangrijk voor de komende periode dat we die deuren hebben geopend, en dat de PVDA+ steeds breder als een ernstige en degelijke partner wordt beschouwd. Ook bij een deel van het progressief publiek bestaat die sympathie.
Het is zeker ook zo dat een deel van het bredere kiespubliek, dat uiteindelijk niet voor ons heeft gestemd, wel met het idee heeft geflirt om dat te doen, terwijl ze daar drie of vier jaar geleden nooit aan zouden gedacht hebben. We hebben in brede kringen ook een passieve sympathie opgebouwd, die zich nog niet electoraal vertaalt. Het is aan ons om er in de komende drie, vier jaar voor te zorgen dat die passieve sympathie zich wel electoraal vertaalt. Dat is onze uitdaging nu. Op zich is dat wel een positief verhaal.
Raoul Hedebouw, hoe analyseert u de resultaten in het zuiden van het land?
Raoul Hedebouw. Ik ben tevreden, de PVDA+ verdubbelt haar stemmenaantal in het Waals Gewest. Dat is een belangrijk signaal, want het bewijst dat veel mensen het politieke circus echt beu zijn en dat ze een geloofwaardig links alternatief hebben gevonden, waarvoor ze kunnen stemmen.
Ecolo is wel met het leeuwendeel van de oppositiestemmen gaan lopen?
Raoul Hedebouw. We moeten alles op zijn juiste plaats beoordelen. Wij hadden duidelijke doelstellingen voor drie kiesomschrijvingen in Wallonië, namelijk Charleroi, Zinnik en Luik. In die drie kiesomschrijvingen overschrijden we effectief de lat van 2 %. Het is daarop dat wij onze resultaten beoordelen. En in Luik halen we zelfs iets meer dan 2,5 % en worden we vandaag officieel erkend als de vijfde partij van het arrondissement. Wij vinden het een hele eer dat wij het Front National van die troon hebben gestoten. Dat haalde in 2004 nog 5 à 6 %.
Voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2012 hadden we voor ons al bepaalde doelstellingen in enkele grote steden vastgelegd en de resultaten van 7 juni zijn daarvoor heel bemoedigend. In de stad Luik stijgen we van 1,5 naar 2,6 %, in de stad Charleroi van 1,5 naar 2,3%. Dat zijn wel de twee grootste steden van Wallonië met elk ongeveer 200.000 inwoners.
En Brussel?
Raoul Hedebouw. In Brussel aan verkiezingen meedoen is niet simpel, er zijn daar enorm veel kandidatenlijsten. Maar desondanks gaat de PVDA+ daar goed vooruit. Bij de Europese verkiezingen halen we er meer dan 5.200 stemmen.
De andere linkse partijen in Vlaanderen gaan achteruit, alleen de PVDA+ niet. Hoe analyseert u dat?
Peter Mertens. We zitten nog maar in het begin van de crisis. In heel Europa zie je dat de mensen zich dan vastklampen aan politici die ze kennen, aan zogenaamde vertrouwensfiguren. In een klimaat van verwarring, van niet goed weten waaraan en waaraf, schrikt men terug voor avonturen en is men op zoek naar politici die vooral beloven te behouden wat men heeft. Dat was de strategie van de CD&V, nog steeds de best ingeplante partij in Vlaanderen, en die strategie heeft gewerkt. Maar na de vakantie wacht de begroting. Het geld is op en er gaan ongetwijfeld harde keuzes gemaakt worden door de regering. De centrale vraag is dan of er verzet gaat groeien tegen de besparingsmaatregelen. Ik denk dat links zich alleen maar kan versterken, wanneer we er ook werkelijk in slagen om dat verzet mee vorm te geven en los te trekken.
Een van de overwinnaars is de N-VA, terwijl die samen met CD&V het land twee jaar lang heeft lamgelegd. Hoe verklaart u dat?
Peter Mertens. Ik denk dat het probleem van het nationalisme wat onderschat is, ook door ons. Bart De Wever heeft de vruchten van twee jaar communautair opbod kunnen plukken. Hij is nu eenmaal marktleider in het nationalisme, en heeft zich bovendien kunnen profileren als een degelijke, solide politicus. Er is ook een sterke verschuiving van nationalistische stemmen van het Vlaams Belang naar de N-VA. De nederlaag van het Vlaams Belang is redelijk groot, maar die stemmen gaan naar N-VA en niet naar links.
Wat vindt u van de resultaten in Antwerpen: was de lat daar niet te hoog gelegd?
Peter Mertens. We zijn nog geen 24 uur na de verkiezingen, ik kan nu nog niet de hele balans opmaken. Er zijn objectieve factoren, die sowieso hebben gespeeld. We halen 2,5% in een concurrentieel gevecht met zowat alle boegbeelden. Bart De Wever, Caroline Gennez, Mieke Vogels, Bart Somers, Filip Dewinter vochten allemaal in onze kieskring. De nuttige-stem-discussie heeft zeker hard gespeeld. Groen! gaat in Antwerpen wel vooruit. Patrick Janssens haalt ook een goede score, na zijn bocht in het Lange-Wapper-dossier. En, niet te vergeten, Erik De Bruyn haalt 8.355 stemmen op de SP.a-lijst. Dat is een hoge score, ik heb hem daarvoor trouwens gefeliciteerd. Maar dat zijn bijna allemaal stemmen die ook voor de PVDA+ te winnen zijn. SP.a Rood heeft in Antwerpen de sp.a mee gered. De toekomst zal uitmaken of dat verstandig is.
Daarnaast zijn er ook de subjectieve factoren, dingen die we wel in de hand hebben. Ik heb het gevoel dat we een heel pak stemmen hebben bijgewonnen, maar dat betekent dat we dan ook een aantal stemmen van 2007 verloren hebben. Wellicht aan Groen! en aan Erik De Bruyn. Hoe dat komt moeten we toch nog beter onderzoeken.
De PVDA+ geraakte tijdens deze campagne veel meer in de media dan vroeger. Hoe komt dat?
Peter Mertens. Ik wil daar niet te zwartwit over denken in de zin van ‘vroeger boycot en vandaag feest’. Het is geen van beide. Omdat we een sterk verhaal hebben en dankzij de vernieuwing hebben we een aantal deuren geopend in de media. Er zijn heel wat democratische journalisten die ook een kans willen geven aan een verfrissende, coherente kritiek op het liberalisme. We hebben erg veel positieve reacties gekregen op de optredens in de media, maar laten we eerlijk zijn, het blijft al bij al bescheiden. Dat zag je vooral in die laatste campagneweek. Net daarvoor zaten we in de lift, met de rode neuzen en met het debat tegenover Vandenbroucke. Maar in die laatste week zijn de acht partijen nog dagelijks in de media gekomen, heeft Vandenbroucke zijn herkansing gekregen, en heeft men nog zeven dagen op zeven op de nuttige stem kunnen hameren. Op het einde van die week bestonden er voor het grote publiek opnieuw nog slechts acht partijen, waarin dan vooral Bart de Wever zich erg sterk heeft kunnen profileren. Voor een partij als de onze kan de media nooit de basis vormen van een campagne, maar de macht van dat tv-schermpje blijft natuurlijk wel groot.
U hebt veel geïnvesteerd in de campagne ‘Stop het politieke circus’. Hoe beoordeelt u die vandaag?
Peter Mertens. Veel? Dat is ook relatief. Wij hebben in Vlaanderen een dikke 60.000 euro geïnvesteerd, Geert Lambert 600.000 euro, en die haalt bij de Europese verkiezingen minder stemmen dan wij. We hebben het dus wel slim geïnvesteerd (lacht). Wij moesten als kleine partij uit de band springen, opvallen. Wij wilden de PVDA+ bekend maken, en ook de vernieuwing, met een vleugje humor. En die aanpak werd gesteund door die duizenden leden en medewerkers die de campagne hebben gevoerd. Het bewijs? Die mensen hebben ook enthousiast steun opgehaald. We hebben 125.000 euro steun opgehaald, het bedrag dat we nationaal ook hebben uitgegeven. Ik wil hierbij trouwens expliciet alle steungevers en steunvragers ten volle bedanken.
Het totaalconcept van de communicatie zat goed. Er zat coherentie in, het was eenvoudig, er zat een knipoog in, en heel wat leden en medewerkers zijn bij deze verkiezingen met volle goesting en overtuiging de straat op gegaan. En daarnaast hebben we ook YouTube en Facebook ruim gebruikt. Ons internetfilmpje is meer dan 82.000 keer bekeken, vooral door jongeren. Zo’n totaalaanpak moeten we zeker behouden. We moeten wel verder durven nadenken over het beeld van de affiche zelf. In Wallonië is de centrale figuur van onze affiche, Reynders, effectief afgestraft. We hebben in Vlaanderen de campagne uitgewerkt toen het land effectief lam lag door het communautair gekibbel, toen de mensen het immobilisme, het niet aanpakken van de problemen grondig beu waren. Veel mensen vonden onze affiche sympathiek, maar we kunnen er ook niet rond dat de centrale figuren van onze affiche vandaag de verkiezingen hebben gewonnen. Daar moeten we toch op durven doordenken.
U hebt in de campagne veel leden bij gewonnen. Wat zou u hen willen zeggen vandaag?
Peter Mertens. Een van Dedecker zijn slogans was ‘Een sneeuwvlokje kan een lawine worden’. Zijn lawine is uiteindelijk wel beneden de verwachtingen gebleven, maar dat terzijde. Wat is het probleem van een lawine? Als een lawine eenmaal is voorbij geraasd, is het ook gewoon gedaan. Wij zijn geen lawine met veel lawaai, wij bouwen een stevig huis. Ik ben heel erg onder de indruk van het engagement van die nieuwe leden. Gaan bussen, gaan plakken, en vooral heel veel discussies in kringen die tot voor kort nooit van de PVDA+ hadden gehoord. Ik wil namens het Partijbureau alle leden heel hard bedanken voor hun inzet. We zijn een actieve partij, en we gaan dat engagement ook in de komende periode nodig hebben. Als wij deze dynamiek weten te behouden, ook in de periode van verzet tegen inleveringen, dan ziet het er echt goed uit voor de PVDA+.
Wat is de plaats van uw boek, ‘Op Mensenmaat’, het werk van de PVDA+? Sommigen noemen het een verkiezingsboek. Is dat zo?
Peter Mertens (fronst). Verkiezingsboek? Helemaal niet. ‘Op Mensenmaat’ brengt een links antwoord op de crisis, en de grote klappen in de crisis moeten nog komen. Tijdens deze verkiezingen is er trouwens ontzettend weinig gesproken over de crisis, en over de politieke verantwoordelijkheden in de crisis. Dat past niet in formats van 30 seconden. De actualiteit van het boek ligt nog voor ons. Maar ik ben heel blij dat het boek zo’n goede respons krijgt, van verpleegster tot advocaat, van arbeider tot professor. Voor een politiek boek is het zelfs goed verkocht. Het is al aan zijn derde druk toe. Met dat boek winnen we geen verkiezingen, maar we leggen er wel een fond mee, niet alleen organisatorisch maar ook qua programma en visie. Wat mij optimistisch stemt is precies die zoektocht van zoveel mensen naar een samenhangende en onderbouwde maatschappijvisie. Wij hebben een sterk ideologisch verhaal, een stevige ruggengraat, en ook dat hebben we tijdens de voorbije campagne uitgebouwd. Dat is nu nog niet direct te zien, maar het is wel echt een garantie voor de toekomst.
Wat is uw volgend doel? De gemeenteraadverkiezingen van 2012? De parlementsverkiezingen van 2011?
Peter Mertens. Het is vandaag nog veel te vroeg om daar iets over te zeggen. De komende periode zal turbulent zijn, ook al is dat op geen enkele manier te zien in deze kiesuitslag. De stilste partijen bereiden achter de schermen de zwaarste storm voor. Het is niet uitgesloten dat de traditionele partijen in Vlaanderen die inleveringen zullen verkopen als een splitsingsscenario en dat Bart De Wever zijn overwinning zal omzetten in een nieuwe maandenlange communautaire hetze. We kunnen nu nog niet zeggen wanneer en hoe die besparingsstorm zal komen. Maar ons volgende doel is zeker om klaar te staan voor die periode. Wij zijn geen partij die alleen wakker wordt met verkiezingen. Onze eisen van de campagne overstijgen ook de pralinebeloftes van de verkiezingen. De bescherming van de tewerkstelling, en de miljonairstaks gaan cruciale thema’s worden. En we weten ook dat in periodes van strijd veel meer mensen bewust omgaan met politieke vragen. Dus na zo’n periode van strijd kunnen de kaarten wel eens helemaal anders liggen dan vandaag.
Reageren?
Zoals Peter het zo mooi verwoordt: we gaan wel naar boven, ook al gaat die weg naar boven blijkbaar met de trap en niet met de lift. Meer moeite, maar moeilijk gaat ook! Langzaam maar zeker... links op de trap!
