Studie Geneeskunde voor het Volk toont aan dat crisis patiënten gevoeliger maakt voor zelfmoord

Door werkonzekerheid en ontslag overwegen mensen uit de lagere sociaaleconomische klasse steeds vaker zelfmoord. Dat blijkt uit een studie van twee huisartsen van Geneeskunde voor het Volk waarbij 377 patiënten bevraagd werden in de groepspraktijken van Deurne en van La Louvière. De studie gebeurde in samenwerking met de Universiteit Antwerpen en de Vrije Universiteit Brussel.

Uit het onderzoek bleken volgende percentages aan patiënten die het laatste jaar aan zelfdoding hebben gedacht:

• 36 procent van de patiënten die het laatste jaar zelf ontslagen werden

• 28 procent van de patiënten met job onzekerheid

• 19 procent van de patiënten die het laatste jaar geconfronteerd werden met ontslag in hun directe omgeving

• 10 procent van de overige patiënten (controlegroep)

“Confrontatie met ontslag en werkonzekerheid zijn geassocieerd met een slechtere mentale gezondheid, hoger medicatie- en middelengebruik en een gewijzigde sociale ervaring. Het meest zorgwekkend zijn de beduidend hogere cijfers voor suïcidale gedachten”, zo klinkt de conclusie van het onderzoek van Filip Vanderoost (27) en Susan van der Wielen (29), twee huisartsen van Geneeskunde Voor Het Volk.

Van der Wielen deed haar onderzoek op de groepspraktijk in Deurne, Vanderoost in La Louvière. De twee artsen ondervroegen in hun praktijk in totaal 377 patiënten over hun fysiek en psychisch welbevinden en hun situatie op de arbeidsmarkt. Het merendeel van de ondervraagden werkte in de schoonmaak, de bouw of als technieker.

“We merkten dat onze patiënten, waarvan het merendeel tot een lagere sociaaleconomische klasse behoort, zwaar getroffen zijn door de crisis”, aldus beide artsen. “Onze studie wou nagaan of deze ook hun gezondheid heeft beïnvloed.”

De cijfers liegen er niet om. 20 procent van de ondervraagden die werkten, vertelde te vrezen voor zijn job. Bij 28 procent van hen was de gedachte aan zelfmoord opgekomen in het laatste jaar. 36 van alle ondervraagden, of 10 procent, was ook effectief het afgelopen jaar zelf ontslagen. Van hen heeft 36 procent, dus ruim een op de drie, ernstig overwogen om zelfmoord te plegen.

Ter vergelijking: volgens de Nationale Gezondheidsenquête van België (2008) heeft 4% van de Belgische bevolking het laatste jaar aan zelfmoord gedacht.  

“We mogen uit onze cijfers slechts voorzichtig conclusies trekken”, aldus Vanderoost en van der Wielen. “Het onderzoek is toegespitst op een specifieke doelgroep die niet representatief is voor de hele bevolking. Wat wel wetenschappelijk relevant is, zijn de grote onderlinge verschillen binnen deze groep.”

Bij de sociaaleconomisch lagere klasse is er dus wel degelijk een link tussen zelfmoordgedachten en de crisis. De reden die de ondervraagden opgaven voor hun ontslag zijn meestal ook gelinkt met de crisis: faillissement, herstructureringen, einde contract...

Ook frappant is dat 82 van de ondervraagden geconfronteerd zijn met een ontslag via partner, kinderen of collega’s. Bij 19,5 procent van hen spookte eveneens de gedachte aan zelfdoding het afgelopen jaar door het hoofd. En dus trekken van der Wielen en Vanderoost aan de alarmbel. Cijfers van de WHO zeggen namelijk dat ruim een kwart van de mensen met zelfmoordgedachten ook effectief een poging onderneemt, waarvan 60 procent binnen het jaar. “Artsen moeten hun patiënten actief bevragen over werkonzekerheid en een mogelijke confrontatie met ontslag”, raden de dokters voor het volk daarom aan. “Het kan namelijk iets belangrijks vertellen over hun psychisch welzijn. Daarnaast moet het suïcideonderwerp uit de taboesfeer worden gehaald. Toen we deze cijfers aan onze patiënten voorlegden, waren ze verbaasd en tegelijk opgelucht. Ze dachten dat ze alleen waren met hun gedachten.”