Verkiezingen :: Het politieke circus dooreengeschud

CD&V slaat vrij verrassend een grote kloof met het peloton achtervolgers. Met 26 % haalt CD&V ruim 10 % meer stemmen dan de nummers twee (Vlaams Belang), drie (sp.a) en vier (Open Vld), die rond de 15 % schommelen. N-VA haalt 13,1 %.

Jo Cottenier

Miljoenen Belgen schoven aan om hun stem uit te brengen. In Vlaanderen leidden de verkiezingen andermaal tot een ferme ruk naar rechts. In Wallonië heeft Ecolo de touwtjes in handen. (Foto Xinhua)

De grote winst van N-VA was voorspeld, maar dat De Wever en co met 13,1 % in de buurt zou komen van VB, sp.a en VLD is toch vrij uitzonderlijk. Door de dubbelslag komen de oude kartelpartners CD&V en N-VA samen op 36,5 %, wat 10 % beter is dan de uitslag van het kartel in 2004.

CD&V werd duidelijk niet afgerekend op de stuurloosheid van de regering Leterme en het jaar politieke crisis dat eraan voorafging. Met Herman Van Rompuy en vooral Vlaams minister-president Kris Peeters als alternatief heeft ze de kaart getrokken van de rust, de verantwoordelijkheidszin en het staatsmanschap, boven het gekwebbel. Voor velen lijkt dit, met een zware economische crisis voor de boeg, de weg die nog de meeste zekerheid biedt, met de grootste kans om “te behouden wat we hebben”.

Onder Leterme werden miljarden in de banken gepompt. Daarmee kon CD&V laten uitschijnen dat het de spaarcenten van de bevolking kundig en zonder veel erg heeft kunnen veiligstellen. Ook Peeters beroemt zich op zijn inspanningen om KBC van de ondergang te redden. Dat de situatie van Opel Antwerpen tot aan de verkiezingen onduidelijk bleef, was ook al een meevaller voor Peeters. CD&V heeft het tactisch goed gespeeld en wist die positie te verzilveren met de verkiezingen. Van Rompuy hield federaal zijn regering koest en in de campagne stelde CD&V het grote crisisdebat uit. Dat debat zal na de zomervakantie losbarsten als de begroting wordt opgemaakt en ook de rekening van de bankenoperaties zal worden gepresenteerd. 

De boodschap van sp.a, die waarschuwde voor een ruk naar rechts, heeft maar half gewerkt en de “groene New Deal” van Groen! heeft het ook niet gehaald. Zowel sp.a als Groen! verliezen, maar houden het verlies beperkt.

Nieuw rondje communautair opbod

De hoge score van N-VA is niet alleen toe te schrijven aan de populariteit van de bijna “slimste mens ter wereld”, maar wijst ook op de groeiende invloed van de separatistische demagogie. De idee dat de modale Vlaming in tijden van crisis beter af is zonder Wallonië, en dus België, wint veld. Voor velen heeft N-VA de fakkel van de meest beginselvaste partij voor de opsplitsing van België overgenomen van het Vlaams Belang, dat nog steeds moet opboksen tegen het cordon sanitaire. “Het is gewoon jammer dat het Vlaams Belang is afgegleden naar een fascistische partij,” zegt Bart De Wever, “het Vlaams-nationalisme hoort niet in het extreemrechtse kamp”.

De politieke conclusies voor het politieke landschap in Vlaanderen zijn duidelijk: het is wel degelijk een ruk naar rechts. De serieuze afkalving van het Vlaams Belang is natuurlijk toe te juichen (van 24 naar 15 %), maar qua Vlaams-nationaal en extreem liberaal gedachtegoed moeten de Lijst Dedecker en het N-VA niet onderdoen. De drie samen halen meer dan een derde van de stemmen. “Het goede nieuws is dat Vlaanderen een ruk naar rechts maakt, daarvoor hebben wij het pad geëffend,” stelt Filip Dewinter.

Als Vlaanderen onafhankelijk zou zijn krijgt de liberale rechterzijde (Open Vld meegerekend) een meerderheid van 51 %. De CD&V van haar kant heeft als ambitie om Vlaanderen tegen 2020 bij de vijf topregio's van Europa te loodsen met het “Vlaanderen in Actie”-plan en daar hoort ook een verdere opsplitsing van België bij. Het verschil met N-VA , LDD en VB is dat CD&V een onderhandelde weg blijft voorstaan. Maar een coalitie met N-VA en een derde partner (sp.a of Open Vld) is een mogelijk alternatief voor de huidige coalitie. En dat is de kortste weg naar een nieuw rondje communautair opbod en crisis.